DOPİNGLE MÜCADELEDE DOPİNG KONTROL MERKEZLERİNİN ÖNEMİ

doping

Dünya Anti Doping Ajansı (WADA) yasaklı madde analizlerinin yapıldığı laboratuvarların uluslararası denetime açık, hassas çalışabilen, ulusal ve uluslararası baskılardan etkilenmeyecek şekilde yapılanmış yetkin merkezler olmasını istemektedir. Bu laboratuvarlarda yapılan analizlerin doğru, güvenilir ve tekrarlanabilir sonuçlar vermesi aranan temel kriterdir. Bu amaçla laboratuvarlardan istenen özellikler her yıl artmaktadır.

İstenen özellikler 3 başlık altında toplanır ;

1.Yasaklı maddelerle ilgili analiz yöntemlerinin sürekli güncellenmesi  istenir. Diğer maddeleri değil ama bunu biraz açmak isterim.  Çünkü yakın zamanlarda hepimiz gazetelerde gerek milli, gerek uluslararası boyutta doping skandallarına şahit olduk ve yapılan dopingler yıllar önceki turnuva ve şampiyonalara yönelik açıklanmıştı. Ben de “neden bu kadar zaman sonra ortaya çıkıyor?” diye şüphe ile yaklaşmıştım. Buyurun açıklaması: Yasaklı maddelerin vücutta oluşturdukları metabolitleri ana yapının taşıdığı fonksiyonel gruplara bağlı olarak vücuttan farklı sürelerde atılmaktadır. Analiz laboratuvarları geliştirdikleri yöntem ve kullandıkları cihazların hassasiyetine bağlı olarak kullanılan yasaklı maddelerle ilgili sınırları yeniden düzenleyebilmekte ve bu bilgileri WADA aracılığıyla tüm laboratuvarlarla paylaşmaktadır. Bu çalışmalara örnek olarak ülkemizde de bir çok sporcunun ceza almasına neden olan Stanozolol yasaklı maddesi gösterilebilir.Bu maddenin varlığı daha önce laboratuvarlarda vücutta kalma süresi kısa olan bir metaboliti üzerinden yapılırken, cihazların hassasiyetinin artması ve geliştirilen farklı bir tüketme yöntemiyle vücutta daha uzun bir süre bozulmadan kalabilen bir türevi elde edilmiş ve analiz yöntemi değiştirilmiştir. Bu yöntemle daha önce yasaklı madde kullanmamış olarak rapor verilen birçok sporcunun dopingli oldukları ortaya çıkmıştır. (Yani yalancının mumu yatsıya kadar yanmıştır!)

2.Laboratuvarlardan çalışılan yasaklı maddelerle ilgili düşürüldüğü ilan edilen kabul sınırlarını karşılamalıdır.

3.Daha özgün ve hassas analitik cihazlarla analiz yapılması istenmektedir.

MERKEZDE YÜRÜTÜLEN AR-GE ÇALIŞMALARI

Genetik Doping Testler

Human DNA

Genetik doping testleri yakında laboratuvarlarda kullanılmaya başlayacaktır. WADA gen dopingine karşı araştırmaların devam ettiğini ve en kısa sürede önlemlerin duyurulacağını bildirmiştir. Amaç kronik tıbbi durumlarda yararlanılan gen terapisinin sporcular ve antrenörler tarafından kötü kullanımının önüne geçilmesidir.

Sporcuların Biyolojik Pasaportu

WADA’nın yeni programında sporcuların kan ve idrar gibi biyolojik materyallerinden düzenli aralıklarla biyolojik parametre profillerinin çıkarılması ve bu bilgilerin kişisel bir pasaporta kaydedilmesine dayanmaktadır. Daha sonra yapılan analizlerde tespit edilen profilden sapma olması halinde sporcuya hedef test uygulaması veya anti-doping kural ihlali suçlaması yapılması amaçlanmaktadır. Bu sayede yasaklı maddelerin sporcu üzerinde uzun dönemde yaptığı etkilerin de izlenmesi mümkün olmaktadır.

Analizde Kullanılacak Farklı Biyolojik Materyaller Araştırılması

hair-testing-truck-drivers

Doping amaçlı kullanılan yasaklı madde ve metabolitlerindeki artış ve rutin yöntemlerle analizlerindeki zorluklar daha özgün materyallerin kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. Bilim ve teknolojinin gelişmesine paralel olarak geliştirilen Ar-Ge çalışmalarında sporcuların saçları veya vücut kılları olumlu sonuçlar vermektedir. Bu gibi materyallerin analizde kullanılması ile hem yasaklı maddelerin metabolitlerinin vücuttan atılma süreleri gibi bir sorun ortadan kalkmış olacak, hem de daha hassas sonuçlar alınmış olacaktır.

Devam edecek…

Berna Çetin Kavili

Yüzücü Annesi

Reklamlar